Książki, które pomogą nam zrozumieć kryzys uchodźczy

Literatura pomaga zrozumieć rzeczywistość – ta myśl leży u podstaw inicjatywy Warszawa Czyta. Zawsze też podkreślaliśmy, że rozmowa o książkach może inspirować do działania, a dyskusyjne kluby książki są narzędziem zmiany społecznej. Dlatego w Dzień Uchodźcy publikujemy uzupełnioną listę książek, która powstała z okazji Dnia Solidarności z Uchodźcami (15 października 2015). Książki te mogą być znakomitym punktem wyjścia, by – jak postulowali inicjatorzy Dnia Solidarności z Uchodźcami – porozmawiać o tym, czego i dlaczego się boimy, i pytać o to, czego nie wiemy, by przezwyciężać wrogość i niechęć, lęki i uprzedzenia, obojętność i niewiedzę. Każda z nich znakomicie nadaje się na bohaterkę Dyskusyjnego Klubu Książki. Nasza lista nie jest oczywiście kompletna – zachęcamy was do zgłaszania własnych propozycji.

Non-fiction

  • Paul Scheffer, Druga ojczyzna. Imigranci w społeczeństwie otwartym
    Książka, która stanowi znakomity punkt wyjścia do rozmowy o integracji uchodźców i migrantów. Scheffer, filozof i profesor urbanistyki na Uniwersytecie Amsterdamskim, opisuje sposoby, w jakie poszczególne kraje i miasta radzą sobie ze społecznymi skutkami imigracji. Brak debaty publicznej nie może być rozwiązaniem, przekonuje, podobnie jak bierne i bezrefleksyjne narzekanie na przybyszów.
    za: http://www.czarne.com.pl/
  • Stefano Liberti, Na południe od Lampedusy
    large_liberti
    Książka Libertiego to nie seria wywiadów, choć rozmowy pełnią w niej rolę kluczową. Oprócz opisów samych podróży i poszczególnych „instytucji” powstałych na migracyjnym szlaku otrzymujemy sporą dawkę refleksji nad rolą dziennikarstwa w (anty)imigracyjnym systemie.
    cyt. za: Dawid Krawczyk, Dziennikarz w (anty)imigracyjnym systemie
  • Wolfgang Bauer, Przez morze. Z Syryjczykami do Europy
    „Granice Europy znów staja się strefami śmierci” – pisze Bauer. „Żadna morska granica świata nie pochłonęła tyle istnień. – dodaje – Morze Śródziemne – kolebka Europy – jest dziś miejscem, gdzie Europa najbardziej zawiodła”.
    Bauer razem z fotografem Stanislavem Kruperem dołączają do syryjskich uciekinierów, którzy próbują przedostać się przez morze z Egiptu do Włoch. to historia sensacyjna z prostym i mocnym przekazem – miejcie litość. „Miejmy litość” mógłby napisać Bauer, bo każdy i każda z nas ma wpływ na to, jak traktuje się uchodźców, co się o nich mówi w piąteczek przy piwie i wypisuje na forach internetowych.
    cyt. za: Agnieszka Wiśniewska, Przez morze do lepszego świata
  • Klaus Brinkbäumer, Afrykańska odyseja
    Reportaż o drodze, jaką przebyć muszą emigranci z Afryki, by dostać się do Europy. By ją poznać, Klaus Brinkbäumer wyrusza w podróż z byłym uchodźcą z Ghany – Johnem Ampanem, który po czternastu latach spędzonych w Europie postanowił powrócić do domu.
  • Jarosław Mikołajewski, Wielki przypływ
    W tym reportażu rzeczywistość ociera się o oniryzm, a jego autor mówi o odpowiedzialności bez moralizatorskiego tonu. To urzekający mariaż literatury faktu z poezją i znakomity przykład na to, jak powiedzieć wszystko, nie mówiąc zbyt wiele.
    cyt. za: culture.pl
  • Samar Yazbek, Przeprawa. Moja podróż do pękniętego serca Syrii
    Lektura książki Samar Yazbek i wstępu Piotra Balcerowicza pozwala zrozumieć genezę i przebieg syryjskiego konfliktu, który z pokojowych demonstracji przekształcił się w krwawą wojnę.
    cyt. za: karakter.pl
  • Martin Pollack, Cesarz Ameryki. Wielka ucieczka z Galicji
    Zbierając materiały o masowych wyjazdach z Galicji, zadawałem sobie pytanie: czy to się dzieje wtedy, czy dziś? Podobieństwa z obecną emigracją, zwłaszcza nielegalną, były uderzające.
    Martin Pollack w wywiadzie dla Krytyki Politycznej
  • Tahar Ben Jelloun, Co to jest islam? Książka dla dzieci i dorosłych
    Książka Tahara Ben Jellouna w niezwykle przystępny sposób porządkuje te pojęcia, podaje podstawowe informacje na temat historii islamu, jego doktryny i odłamów, zawiera też rzeczowy komentarz do ostatnich wydarzeń związanych z narastającym fundamentalizmem religijnym. Pierwsza wersja książki powstała pod wpływem pytań, jakie dziesięcioletnia córka pisarza zadawała mu po zamachach z 11 września. Później autor dołączył do tej rozmowy teksty, które w ciągu kolejnych lat pisał dla zachodniej prasy.
    Polskie wydanie książki zostało poszerzone o sześć niepublikowanych dotąd tekstów, komentujących m.in. zamachy na „Charlie Hebdo” i koszerny sklep w Paryżu oraz zamachy w Tunezji.
    cyt. za: karakter.pl
  • Małgorzata Szejnert, Wyspa klucz
  • Jamie Bartlett, Inside the EDL
    Świetny raport brytyjskiego think tanku DEMOS o Angielskiej Lidze Obrony. Wszystkie paradygmaty się wam rozjadą, jak się dowiecie, że EDL ma sekcję żydowską i LGBT, a na jej czele stał sikh.
  • Michael Walzer, O tolerancji
  • Dionisios Sturis, Grecja. Gorzkie pomarańcze
    Dionisios Sturis, „fifty-fifty, jeśli chodzi o skład krwi”, urodzony w Grecji, wychowany w Polsce, poznaje kraj ojca, uczy się jego historii, wysłuchuje relacji członków rodziny, którzy wyemigrowali do Polski w latach 40. Sturis przypomina wymianę ludności po wojnie grecko-tureckiej w latach 20. XX w., kiedy to mała i słaba Grecja przyjmuje ponad milion wysiedleńców z Turcji. Koszt dachu nad głową i pracy dla nich na długie lata pogrąża gospodarkę. Dziś z tego samego kierunku ciągną do Grecji dziesiątki tysięcy uchodźców różnej narodowości. Przeprawiają się nielegalnie, nierzadko tracąc życie w nurtach granicznej rzeki.
    cyt. za: Ewa t. Szyler, Konfitura z gorzkich pomarańczy
  • Marta Mazuś, Król kebabów i inne zderzenia polsko-obce
  • Wojciech Tochman, Katarzyna Boni, Kontener
  • Barbara Demick, Światu nie mamy czego zazdrościć. Zwyczajne losy mieszkańców Korei Północnej
  • Ewa Winnicka, Angole
  • Jonathan Littell, Zapiski z Homs

Beletrystyka

  • Chimamanda Ngozi Adichie, Amerykaana
  • Zadie Smith, Białe zęby
  • Monica Ali, Brick Lane
  • Gautam Malkani, Londonistan
  • Kaja Malanowska, Mgła

Powieść graficzna

  • Shaun Tan, Przybysz
    Pozbawiona słów, przedstawiona w stylu sepiowego albumu fotograficznego opowieść o emigrancie opuszczającym swój kraj, matkę i córkę i docierającym do dziwnego, bogatego miasta, gdzie spotyka ludzi mówiących niezrozumiałymi językami, dziwne zwierzęta i przedmioty. Mężczyzna stopniowo oswaja się z fantastycznym, nowym światem.

Dla dzieci

  • Michael Bond, Miś Paddington
    Jeden z najsłynniejszych niedźwiadków świata był uchodźcą – przybył do Londynu z dalekiego Peru; drogę morską pokonał w łodzi ratunkowej. W charakterystycznej walizeczce trzymał cały swój dobytek. Samotnym misiem-uchodźcą znalezionym na stacji kolejowej Paddington zaopiekowała się angielska rodzina Brownów.
  • José Manuel Mateo, Javier Martinez Petro, Emigracja
    Książka napisana z perspektywy dziecka, małego meksykańskiego chłopca ze wsi, który wraz z siostrą i mamą podejmuje śmiertelnie groźną, nielegalną przeprawę do Stanów, podróż, którą już tysiące dzieci przypłaciło życiem. Tę książkę harmonijkę zilustrował Javier Martinez Pedro, który sam kiedyś odbył wędrówkę w poszukiwaniu – jak piszą twórcy książki – nadziei na nowe życie.
    za: http://kultura.newsweek.pl/
  • Vala Þórsdóttir, Agnieszka Nowak, Þankaganga / Myślobieg
    Napisana przez Islandkę i zilustrowana przez Polkę opowieść o Zuzannie – pół-Polce, pół-Islandce – to – niezbyt częsty w naszych księgarniach – przykład literatury dla dzieci, która mierzy się z kwestią podwójnej tożsamości. Na Islandii, gdzie Polacy są najliczniejszą grupą imigrantów, książka ukazała się w wersji dwujęzycznej, co wydaje się świetnym pomysłem.
    cyt. za: http://maszynadoczytania.wordpress.com
  • Sarah Crossan, Kasieńka
    Oryginalna powieść dla młodzieży przekraczająca granice gatunkowe: 127 zwięzłych, szczerych i przenikliwych wierszy układa się w poruszającą opowieść o życiu nastolatki na emigracji w Anglii.
    cyt. za: wydawnictwodwiesiostry.pl
  • Jarosław Mikołajewski, Wędrówka Nabu, ilustracje: Joanna Rusinek
    Nabu jest dziewczynką uciekającą z ogarniętej pożogą ojczyzny. Uchodźcą – takim, jakich tysiące wędruje dziś do Europy, żeby znaleźć bezpieczny dom, jakich tysiące tonie w Morzu Śródziemnym.
    cyt. za: austeria.pl
  • Justyna Zbroja, Matylda wyjeżdża